blog.dopana

Quay lại

Mỗi developer đều thấy cảnh này: một Makefile đầy targets như test, lint, deploy, format — không cái nào build cả. Make được thiết kế để biên dịch code C năm 1976. Dùng nó làm task runner giống như dùng spreadsheet để soạn thảo văn bản. Được, nhưng bạn đang chống chọi với công cụ thay vì dùng nó.

Giới thiệu just — command runner hiện đại được tạo ra chính cho mục đích này.

1. Vấn Đề Cốt Lõi: Make Không Phải Task Runner#

Công việc của Make rất đơn giản: cho target file và source files, rebuild target nếu source nào mới hơn. Đó là toàn bộ. Thiết kế xoay quanh file timestamp.

Nhưng developer không cần file-based build. Họ cần:

  • make test — chạy tests
  • make lint — kiểm tra code style
  • make deploy — đẩy lên production
  • make format — tự động format code

Không cái nào tạo file. Vậy nên bạn phải dùng .PHONY, truyền biến vụng về, và các ký hiệu $@ bí ẩn. Make không được thiết kế cho việc này.

[!TIP] Nếu Makefile của bạn có nhiều .PHONY targets hơn real file targets, bạn đang dùng build system làm task runner. Chuyển sang just.

2. just Là Gì?#

just là command runner được viết bằng Rust bởi Casey Rodarmor (tạo ra ripgrep). Nó lưu commands trong justfile và thực thi khi cần.

Nghĩ đơn giản: just là Makefile được loại bỏ mọi thứ khiến Make phức tạp:

  • Không theo dõi file timestamp
  • Không cần .PHONY
  • Không chiến tab-vs-space
  • Không syntax biến bí ẩn

Cài Đặt#

# macOS
brew install just

# Ubuntu/Debian
sudo apt install just

# Cargo (bất kỳ platform nào)
cargo install just

# Windows
winget install just
bash

Justfile Cơ Bản#

Chạy commands với:

just test # chạy tests
just lint # lint code
just deploy prod # deploy lên prod (ENV=prod)
bash

Không .PHONY. Không bắt buộc tab. Không syntax bí ẩn.

3. So Sánh Đầu Đầu#

Tính NăngGNU MakeJust
Mục ĐíchBuild system (file-based)Command runner
IndentationBắt buộc tab (spaces = crash)Spaces hoặc tabs
.PHONYBắt buộc cho non-file targetsKhông cần
Argumentsmake target VAR=valjust target val
Liệt kê commandsHack grep hoặc make -pnjust --list có sẵn
Cross-platformUnix native; Windows cần WSLSingle binary, hoạt động mọi nơi
Ngôn ngữ recipeChỉ shellShell, Python, Node, v.v.
Thông báo lỗiBí ẩnRõ ràng và cụ thể
Hỗ trợ .envKhôngCó sẵn
Mặc định parameterVụng vềFirst-class: ENV="dev"

4. Khi Nào Dùng Make#

Make vẫn thắng trong các trường hợp cụ thể:

Incremental Builds#

Nếu bạn đang biên dịch code C/C++, tính năng theo dõi file timestamp của Make chính xác là thứ bạn cần. Chỉ rebuild những gì thay đổi.

Makefile
main: main.c utils.c
	gcc -o main main.c utils.c
makefile

Môi Trường Zero-Dependency#

Make đi kèm hầu hết mọi hệ thống Unix. Nếu bạn đang viết scripts cho server legacy, CI/CD pipelines, hoặc dự án open-source nơi bạn không kiểm soát được contributors cài gì — Make là lựa chọn an toàn.

Hệ Sinh Thái Hiện Có#

Linux kernel, autotools, CMake, và vô số dự án dùng Makefiles. Nếu bạn contribute vào các dự án này, bạn sẽ làm việc với Make dù muốn hay không.

5. Khi Nào Dùng Just#

Just tỏa sáng cho workflow phát triển hàng ngày:

Project Shortcuts#

Lưu tất cả commands thường dùng ở một nơi. Thành viên mới chạy just --list và thấy tất cả.

Không Còn .PHONY Headaches#

Trong Make, nếu folder tên test tồn tại, make test chạy sai hoặc chạy nhầm target. Bạn phải khai báo .PHONY: test. Just không có vấn đề này — nó chạy commands, không phải files.

Đội Ngũ Cross-Platform#

Just hoạt động giống hệt trên Linux, macOS, và Windows. Không WSL, không Cygwin, không path headaches. Một binary, hành vi giống nhau ở mọi nơi.

Polyglot Recipes#

Viết recipes bằng bất kỳ ngôn ngữ nào với shebang syntax:

justfile
# Python recipe
validate:
    #!/usr/bin/env python3
    import json
    with open("config.json") as f:
        json.load(f)
    print("Config hợp lệ!")

# Node.js recipe
report:
    #!/usr/bin/env node
    const fs = require("fs");
    const pkg = JSON.parse(fs.readFileSync("package.json"));
    console.log(`Project: ${pkg.name} v${pkg.version}`);
just

First-Class Parameters#

Truyền arguments rõ ràng với defaults:

justfile
# Chạy migration
migrate ENV="dev" STEPS="1":
    ./manage.py migrate --environment={{ENV}} --steps={{STEPS}}

# Tạo resource mới
resource NAME TYPE="service":
    ./scripts/create-resource.sh {{NAME}} {{TYPE}}
just

So sánh với Make: make migrate ENV=dev STEPS=1.

6. Hướng Dẫn Di Chuyển#

Chuyển từ Makefile sang justfile rất đơn giản:

Trước (Makefile)#

Makefile
.PHONY: test lint format deploy

test:
	npm test

lint:
	npm run lint

format:
	npx prettier --write .

deploy:
	./scripts/deploy.sh
makefile

Sau (justfile)#

justfile
test:
    npm test

lint:
    npm run lint

format:
    npx prettier --write .

deploy:
    ./scripts/deploy.sh
just

Thay đổi chính:

  • Xóa bỏ .PHONY declarations
  • Thay tab bằng spaces (hoặc giữ tab — cả hai đều hoạt động)
  • Thay $(VAR) bằng {{VAR}}
  • Thêm default recipe cho just --list

7. Tiếp Cận Kết Hợp#

Bạn không phải chọn exclusively. Nhiều dự án dùng cả hai:

  • Makefile cho build rules thực sự (biên dịch, bundle, tạo assets)
  • justfile cho development tasks (test, lint, deploy, format)

Điều này tôn trọng strengths của Make trong khi giữ workflow hàng ngày của bạn sạch sẽ.

justfile
# Dùng make cho builds, just cho phần còn lại
build:
    make -C build/

test:
    cargo test

deploy:
    ./scripts/deploy.sh
just

Tài Liệu Tham Khảo#